سه‌شنبه 30 مهر 1398

عرصه۰های طبیعی ایلام ذخیره گاه جنگلی برجسته کشور

از صخره‌هاي پوشيده از گلستانهاي سبز ديواره كوهستاني مانشت و قلارنگ تا دشتهاي سرسبز بيچار در محدوده شهرستان ايلام يكي از ذخيره‌گاه‌هاي طبيعي منحصر به فرد كشور قرار گرفته است.

كوهستانهاي مرتفع و جنگلي شروزول، مانشت، گچان، سيوان، شلم و قلاقيران بسان استوانه‌اي خضرپوش با گل و گياهان متنوع در سرپا و دامن خود نفسگاه دشتهاي كشور است.

شهرستان ايلام با يك ديواره ممتد زاگرسي پوشيده از صخره و جنگل به طول قريب ‪ ۵۰‬كيلومتر از شهرستانهاي ايوان، شيروان چرداول، و دره‌شهر جدا و تا ميله‌هاي مرزي كه ايران را از عراق جدا مي‌كند، ادامه مي‌يابد.

اين شهرستان با ‪ ۲۱۰‬هزار هكتار گستره حدود يك ميليون و ‪ ۷۰۰‬هزار هكتار جنگل و مرتع (‪ ۸۷‬درصد) دارد كه در كشور يك ركورد است.

قريب ‪ ۱۱۰‬هزار هكتار جنگل مسحوركننده اين شهرستان براي تمام كساني كه به بها يا بهانه‌اي از اين منطقه مرزي ديدن كرده‌اند، شفافترين مصداق از مفهوم زيبايي طبيعت است.

پوشش مسلط اين جنگلها كه همچون انگشتري مرصع شهر ايلام را دربر گرفته، تناور سبزينه‌هايي مانند بلوط، بنه، زالزالك، كيكم، ارغوان، بادام، ارژن و داغداغان است.

اين جنگلها از يكسو چون محبوبي از عاشقان طبيعت دلربايي مي‌كند و از طرفي بسان مادري مهربان از شيره جان خود مردمان منطقه را ارتزاق و چون سپري ستبر از آنها در مقابل دشمن حفاظت كرده است.

مردمان ساكن دراين جنگلها مردماني عموما چوپان و رمه مدار بوده كه با تعليف دامهاي خود از ساق و برگ زيراشكوب اين درختان، از خوان نعمت زاگرس اقتصاد ساده خود را تمشيت و سفره قناعت خود را رنگ زده‌اند.

هم اينك نيز اين جنگلها چراگاه ييلاقي قريب يك ميليون راس دام عشاير و دامپروران يكجانشين و كوچ‌نشين منطقه هستند.

به‌گاه نامردمي اهريمنان نيز اين مناطق جنگلي مانند دژي سرسخت انبوه زن و كودك را درخود پناه داده و از دشمن حفظ كرده كه آخرين مثال آن پناه گرفتن اهالي اين منطقه درميان آن در جريان دفاع مقدس و مقطع "جنگ شهرها" است.

به نعمت اين بروبوم جنگلي كه فرزندان خود را در پناه گرفت، اهالي اين شهرستان مرزي تنها مردم جنگزده كشور بودند كه در جريان تجاوز دشمن منطقه خود را تخليه نكرده و ياور رزمندگان دفاع مقدس بودند.

انتهاي دامنه‌هاي اين جنگلهاي كوهستاني، آغازگاه مراتع اركوازي، بولي، بيچار، هلاله، ني‌خدر، كولگ و شورشيرين با ‪ ۸۹‬هزار هكتار وسعت كه خط پايان آن نوار مرز ايران و عراق است.

اين مراتع در فصل قشلاق ميزباني صدها خانوار عشاير با قريب دو ميليون راس دام ايلام و دامداران استانهاي لرستان، كرمانشاه و همدان است.

تا دهه‌هاي پيشين و قبل از شكل‌گيري شهرنشيني و تخت قاپو عشاير، مردم كوچرو اين منطقه بعد از سپري فصل گرم در كوهستانهاي سردسير، زمستان و نيمي از بهار را دراين دشتها مي‌گذراندند‪۰‬
زندگي در اين مراتع بوده كه مردم اين سامان را متصفت و مفتخر به لقب "مرزداري" ميهن از گذشته تاكنون كرده است.

تجاوز دشمن و جنگ تحميلي بخشي از اين مراتع را به آوردگاه جنگ تحميلي و شاهد حماسه‌هاي خونين فرزندان اين آب و خاك تبديل كرد.

هم اينك نيز مراتع مرزي اين شهرستان آلوده به جنگ افزار، استحكامات و مواد منفجره باقي از جنگ است كه به عنوان ادامه پنهان جنگ و دشمني، هر ساله تعدادي از اهالي و دامداران منطقه را به خاك وخون مي‌كشد.

اين جنگلهاو مراتع از گذشته تاكنون مستقيم و غيرمستقيم از طريق محصولات اصلي و فرعي تامين‌كننده معيشت ساكنان بوده‌اند، اما مجموع عوامل طبيعي و غيرطبيعي به ويژه طي چند دهه اخير حيات اين عرصه‌ها را به مخاطره انداخته است.

رشد جمعيت، افزايش شهرنشيني، گسترش ساخت و سازهاي عمراني به محدوده‌هاي جنگلي و مرتعي، بهره‌برداري بي‌رويه، عدم تعادل دام و مرتع، كاشت زيراشكوب جنگلي و مشكلات طبيعي مانند، خشكسالي، فرسايش خاك و وقوع سيلابهاي مجموعه عواملي هستند كه مسوولان و كارشناسان به عنوان تهديدگران جنگلها و مراتع شهرستان و همچنين استان ايلام مطرح مي‌كنند.

مجموع كارشناسان و مسوولان تاكيد دارند، بدون مشاركت و عزم همگاني رفع اين تهديدها امكان پذيرنيست و حفظ و احيا آنها خارج از توان يك دستگاه اجرايي است.

مدير كل منابع طبيعي ايلام خواستار مشاركت مردم و بهره‌برداران در حفظ و احيا عرصه‌هاي طبيعي اين منطقه شد.

"عبدالرضا بازدار" گفت: بدون تعامل مناسب و منطقي بهره‌برداران و طبيعت وضعيت اين منابع مخاطره‌آميز است.

وي افزود: توسعه جامع و پايدار منطقه در گرو توجه مردم وبرنامه ريزان به حفظ اين منابع تجديدشونده هست.

وي، با ذكر فعاليتهاي عمراني و حفاظتي منابع طبيعي گفت: امسال حدود چهار ميليارد ريال براي اجراي طرحهاي حفاظت، آبخيزداري، جنگلكاري، بذركاري، مرتعداري، مميزي و برنامه‌هاي ترويجي عرصه‌هاي طبيعي اين شهرستان هزينه شده است.

وي، با ذكر ضرورت ترويج و آموزش در جلب مشاركت مردم درحفظ و احيا مراتع افزود: ‪ ۷۰۰‬نفر از روستاييان امسال در قالب ‪ ۹‬كارگاه آموزشي شيوه‌هاي حفظ، احيا و بهره برداري متعادل از جنگل و مرتع را فرا گرفتند.

وي، جلب مشاركت تشكلهاي مردمي و همچنين جذب پنج هزار نفر نيروي بسيج در بخش حفاظت و مبارزه باانگل و آبياري جنگلهاي دست كاشت را از ديگر فعاليت- هاي اين حوزه عنوان كرد.

بازدار گفت: با تشكيل ‪ ۱۷‬شركت تعاوني در سالهاي اخير تعداد واحدهاي بهره برداري از محصولات فرعي جنگل شهرستان ايلام به ‪ ۴۰‬شركت تعاوني رسيد كه پارسال بيش از ‪ ۱۰۰‬تن سقز بنه به ارزش ريالي بيش از يك ميليارد ريال برداشت كردند.

وي افزود: احداث ‪ ۱۰۰‬هكتار بوستان جنگلي سركبود، حفاظت و توسعه بوستان- هاي ارغوان، چغاسبز، انجام ‪ ۱۰۰‬هكتار بذركاري، كاشت ‪ ۸۰۰‬هزار اصله نهال، تهيه و تدوين شش فقره طرح مرتعداري به مساحت يك هزار و ‪ ۱۱۸‬هكتار، اجراي پروژه ذخيره نزولات آسماني در سطح ‪ ۲۰۰‬هكتار از ديگر اقدامات حفظ و احيا جنگل و مرتع امسال است.

وي گفت: در راستاي اجراي طرح تعادل دام و مرتع امسال نظارت و كنترل بر سطح چرا در بيش از ‪ ۱۶‬هزار هكتار از عرصه‌هاي شهرستان انجام شد.

بازدار افزود: يكي از تخلفهاي حفاظتي در اين منطقه قطع اشجار است كه امسال در اين رابطه ‪ ۳۴۰‬فقره پرونده تخلف به مراجع قضايي ارجاع شد.

شهرستان ‪ ۲۲۰‬هزار نفري ايلام مركز استان ‪ ۶۰۰‬هزار نفري ايلام است.

استان ايلام داراي يك ميليون و ‪ ۷۰۰‬هزار هكتار جنگل و مرتع است كه درحال حاضر چهار برابر ظرفيت در آنها دام تعليف مي‌شود

نظرات ارسال نظر