بررسی نقش استان ایلام در اقتصاد ملی و مقایسه با بودجه تخصیصی به آن

استان ایلام در طول دوران های مختلف همواره جزو استانهای در حال توسعه بوده و در بسیاری از شاخص های رشد و توسعه اقتصادی وضعیت نامطلوبی را داشته است سوالی که به ذهن متبادر می شود این است که به راستی آیا ایلام فاقد قابلیت تولیدی و استان محرومی از نظر ظرفیتهای اقتصادی است؟ آیا ایلام متناسب با نقش خود در اقتصاد ملی از بودجه های عمرانی و توسعه ای برخوردار بوده است ؟

یکی از شاخص هایی که می تواند تعیین کننده جایگاه استان در اقتصاد ملی باشد محصول ناخالص داخلی است در ميان شاخص‌هاي اقتصاد كلان، توليد ناخالص داخلي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است ، زيرا نه تنها به‌عنوان مهم‌ترين شاخص عملكرد اقتصادي در تجزيه و تحليل‌ها و ارزيابي‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد، بلكه بسياري از ديگر اقلام كلان اقتصاد محصولات جنبي محاسبه و برآورد آن محسوب مي‌گردندكل ارزش ريالي محصولات نهايي توليدشده توسط واحدهاي اقتصادي مقيم كشور در دوره زماني معين سالانه يا فصلي را توليد ناخالص داخلي مي‌نامندبا توجه به در اختیار نبودن آمار و ارقام تولید ناخالص داخلی استانها در سالهای1387 و 1388 به صورت نمونه آمار تولید ناخالص داخلی استانها در سال 1386 مورد بررسی قرار می گیرد جدول و نمودار زیر آمار محصول ناخالص داخلی با و بدون نفت استانها در سال 1386 را نشان می دهد.

محصول ناخالص داخلي سرانه كشور در سال 86 به قيمت هاي جاري 8/42 ميليون ريال بوده استدر ميان استان هاي كشور بالاترین سرانه به استان كهگيلويه و بوير احمد تعلق داشته استاستان هاي خوزستان ، بوشهر ، ایلام و تهران به ترتیب پس از کهگیلویه و بویراحمد بالاترين سرانه ها را داشته اند.

مقايسه محصول ناخالص داخلي با و بدون نفت استان ها در سال 86 گوياي تفاوت چشمگير ارزش افزوده برخي استان ها در هريك از دو حالت استاستان هاي خوزستان، بوشهر، كهگيلويه و بوير احمد و ايلام كه بخش قابل توجهي از ارزش افزوده آن ها ناشي از فعاليت هاي توليدي بخش هاي نفت و گاز طبيعي است، در رتبه بندي استان ها بر حسب محصول ناخالص داخلي بدون نفت تغيير جايگاه مي يابنداستان خوزستان از رتبه دوم به سوم، كهگيلويه و بوير احمد از رتبه هشتم به بيست و نهم، بوشهر از رتبه دهم به هفدهم و ايلام از رتبه نوزدهم به سي ام كاهش رتبه يافته اند.

در رتبه بندي استان ها بر حسب محصول ناخالص داخلي بدون نفت، استان كهگيلويه و بوير احمد داراي بيشترين كاهش رتبه است كه دليل آن سهم بالاي ارزش افزوده بخش نفت از محصول ناخالص داخلي آن استان ( 87درصداستدر استان خوزستان عليرغم داشتن بيشترين سهم از ارزش افزوده بخش نفت و گاز طبيعي كشور ( 69 درصد)، به سبب وجود ظرفيت هاي اقتصادي در فعاليت هاي اقتصادي ديگر استان، تغيير جايگاه استان تنها يك رتبه است.

وضعیت استانها از نظر محصول ناخالص داخلی سرانه با نفت و بدون نفت :

همانگونه که در جدول زیر مشاهده می شود از نظر محصول ناخالص داخلی سرانه با نفت استان ایلام چهارمین استان کشور است اما از نظر محصول ناخالص داخلی سرانه بدون نفت بیست و چهارمین استان کشور است .

محصول ناخالص داخلي سرانه بدون نفت استان ها رتبه بندي ديگري از موقعيت استان ها را آشكار مي كنددر اين رتبه بندي جايگاه استان هاي داراي نفت تغيير يافته است به گونه اي كه استان خوزستان از رتبه دوم به هفتم، كهگيلويه و بويراحمد از رتبه اول به رتبه بيست و نهم، بوشهر از رتبه سوم به رتبه چهارم و ايلام از رتبه چهارم به رتبه بيست و چهارم تغيير رتبه داده اند.

در جدول زیر نیز مشاهده می شود که با وجود اینکه ایلام 8/0 درصد جمعیت کشور را دارد اما با سهم 3/1درصدی در ارش افزوده نوزدهمین استان کشور از نظر ارزش افزوده بخش های مختلف اقتصادی است .

ارزش افزوده استانها به تفکیک بخش :

الفبخش کشاورزی

بيشترين سهم از ارزش افزوده بخش كشاورزي با 9/6 درصد به استان كرمان تعلق دارد.خراسان ، فارس ، مازندران ، خراسان رضوي، خوزستان، اصفهان ، تهران پس از كرمان بيشترين ارزش افزوده بخش كشاورزي را توليد كرده اندكمترين سهم از ارزش افزوده بخش كشاورزي به استان هاي قم، كهگيلويه و بويراحمد و ايلام تعلق دارد كه هر يك كمتر از يك درصد از ارزش افزوده بخش كشاورزي را داشته اند.

ببخش نفت و گاز

فعاليت هاي استخراج نفت خام و گازطبيعي در 11 استان كشور انجام شده استدر ميان اين استان ها، خوزستان بزرگترين بهره بردار اين فعاليت است 4/69 درصد از ارزش افزوده اين بخش را به خود اختصاص داده است كهگيلويه و بوير احمد 5/16 درصد ، بوشهر 5/6 درصد و ایلام 5/5 درصد استان هاي برتر از نظر سهم ارزش افزوده بخش استخراج نفت خام و گاز طبيعي بوده اند.

ج بخش صنعت

استان تهران با 25 درصد، بيشترين سهم از ارزش افزوده بخش صنعت كشور را در سال86 داشته استاستان اصفهان با 16 درصد و خوزستان با 12 درصد پس از استان تهران جاي گرفته انداين سه استان 53 درصد ارزش افزوده بخش صنعت كشور را توليد كرده انداستان هاي ايلام و كهگيلويه و بوير احمد كمترين سهم از ارزش افزوده بخش صنعت را داشته اند كه سهم هر يك 1/0 درصد بوده است. 10 استان كشور كه دررتبه بندي استان ها از نظر سهم ارزش افزوده پايين ترين رده ها را داشته اند، جمعا درصدارزش افزوده بخش صنعت كشور را پديد آورده اند.

د بخش حمل و نقل

در بخش حمل و نقل بيشترين سهم از ارزش افزوده با 26 درصد به استان تهران تعلق داشته استاستان هاي خوزستان ( 9 درصد)، هرمزگان ( 8 درصدو اصفهان ( 6 درصدپس از تهران سهم هاي برتر ارزش افزوده اين را داشته انداين چهار استان بيش از نيمي از ارزش افزوده بخش حمل و نقل كشور را ( 51درصدبه خود اختصاص داده انداستان هاي كهگيلويه و بوير احمد، خراسان جنوبي، ايلام و خراسان شمالي كمترين سهم از ارزش افزوده بخش حمل و نقل كشور را داشته اند كه مجموع سهم آن ها 6/1 درصد بوده است .

بودجه استان در سال 1386 :

بودجه سال 1386 کشور 231هزار میلیارد تومان بوده و به دو بخش بودجه شرکتها و وبودجه عمومی تقسیم میشود.که بودجه شرکتها تقریبا 167 هزار میلیارد تومان است که 73درصد بودجه کل کشور راتشکیل میدهد و 27درصد آن بودجه عمومی است که18 هزار میلیارد تومان آن بودجه عمرانی است در این سال اعتباراتی بالغ بر130میلیارد تومان بنام اعتبارات عمرانی استان ایلام در پیوست قانون بودجه سال 1386 تصویب شده است.

نتیجه گیری:

با ملاحظه آمار و ارقام فوق می توان نتایج زیر را استخراج کرد :

1-استان ایلام بر مبنای آمار محصول ناخالص داخلی با نفت نوزدهمین استان کشور بوده است اما از نظر آمار محصول ناخالص داخلی بدون نفت سی امین و آخرین استان کشور بوده استنکته قابل ذکر اینکه دو استان تازه تاسیس خراسان جنوبی و شمالی نیز بالاتر از ایلام از نظر محصول ناخالص داخلی بدون نفت بوده اند.

2- از نظر محصول ناخالص داخلی سرانه با نفت ایلام چهارمین استان کشور و حتی بالتر از تهران پایتخت کشوراست اما از نظر محصول ناخالص داخلی سرانه بدون نفت بیست و چهارمین استان کشور است که این آمار همتاکیدی بر نقش پر رنگ ایلام در ارزش افزوده نفت و گازدر سطح ملی است.

 

3- اگر توزیع بخش های مختلف اقتصادی در نظر گرفته شود ، ایلام از نظرارزش افزوده نفت چهارمین استان کشور بوده است اما از نظر ارزش افزوده کشاورزی آخرین ، از نظر ارزش افزوده صنعت همراه با استان کهگیلویه و بویراحمد آخرین و از نظر ارزش افزوده حمل و نقل نیز همراه با استان خراسان شمالی رتبه آخر در بین استانهای کشور را داشته است.

4- استان ایلام با وجود اینکه 8/0درصد جمعیت کشور را دارد اما با سهم 3/1 درصدی در ارزش افزوده کل بخش های اقتصادی نوزدهمین استان کشور بوده است.

5- با توجه به سهم 3/1 درصدی ایلام در ارزش افزوده کشور ، بودجه عمرانی پیش بینی شده و مصوب در سال1386 برای استان ایلام 130 میلیارد تومان بوده که حدود 0072/0 درصد کل بودجه عمرانی کشور بوده است.گرچه ارزش افزوده نفت و گاز در اقتصاد ملی منظور می شود همچنین دو در هزار درآمدهای نفتی به مناطق دارای نفت و گاز کشور تخصیص می یابد اما بودجه تعیین شده برای استان متناسب با نقش بسیار مهم آن در اقتصاد ملی و آمایش امنیتی کشور نبوده است .

6- با توجه به سهم ناچیز (1/0 درصد استان از ارزش افزوده بخش صنعت کشور با توجه به اهمیت آن در اشتغال و افزایش تولید ، تقویت این بخش در استان ایلام ضروری است .

منابع و ماخذ :

·بانک مرکزی

·چکیده یافته های حساب تولید استانهای کشور در سال 86- مرکز آمار ایران

·متن و پیوست قانون بودجه سال 1386 کشور

نظرات ارسال نظر

ایلام امروز؛ آرشیو دیجیتال ایلامیان

عمر سایت: 14سال