شنبه 23 آذر 1398

مدیر گروه اقتصاد دانشگاه ایلام در گفت‌وگو با ایسنا(۱): ایلام در ابتدای ‌گذار به توسعه است/نقش نمایندگان در حرکت به سوی توسعه

مدیرگروه اقتصاد دانشگاه ایلام با بیان اینکه ایلام در ابتدای مرحله‌ی گذار به توسعه است نقش نمایندگان را در این زمینه بیان کرد.

دکتر«باقر درویشی» در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)،منطقه ایلام، اظهار کرد: وضعیت شاخص‌های اقتصاد کلان ( رشد، بیکاری و تورم ) ، شاخص‌های اجتماعی و فرهنگی  (مهاجرت نخبگان ، نرخ بالای خودکشی )، زیر ساخت‌های لازم برای توسعه (به ویژه کالاها و خدمات عمومی ) ، گویای این واقعیت است که استان ایلام نه تنها  توسعه‌نیافته ، بلکه در حال توسعه هم نیست. و با اکراه می‌توان پذیرفت که مسیر در حال گذار به سوی توسعه را درست برگزیده باشد.

وی تصریح کرد:با وجودتلاش‌های صورت گرفته، این استان در سال‌های گذشته از سرمایه‌گذاری های دولتی  به میزان مورد نیاز بهره مند نبوده و به دلیل عدم برخورداری از مزیت‌های نسبی مرتبط با قوانین و مقررات دولتی و ضعف زیرساخت‌ها، قادر نبوده تا سرمایه‌گذاران بخش خصوصی را به سوی خود جذب کند.

مدیرگروه اقتصاد دانشگاه ایلام با بیان اینکه در نوشتار وگفتار نخبگان، اصحاب رسانه و مسئولان استانی و ملی بر «مبارزه»  با تورم ، بیکاری و فقر  در استان ایلام تاکید می‌شود تصریح کرد: اما موارد مذکور بیماری نیستند که بخواهیم به مبارزه با آنها برخیزیم بلکه همه این موارد علامت‌هایی آشکار از وجود بیماری می‌باشند. و بیماری اصلی که باید به فکر علاج و درمان آن باشیم  رشد پایین و توسعه نیافتگی استان است.

 درویشی ادامه داد:در طول تاریخ استان کم نبوده‌اند مسئولین پرتلاش ملی و استانی که مجدانه در صدد برآمده‌اند که این معضل را حل کنند اما وجود علائم همچنان حضور بیماری را تایید می‌کند..

استادیاردانشگاه ایلام با تشبیه فرایند توسعه به تبدیل یک میوه نارس به یک میوه رسیده و قابل استفاده اظهار کرد:دقت در این فرآیند نکته آموزنده‌ای را  نشان می‌دهد و آن اینکه برای توسعه استان  نمی‌توان فرهنگ، زیر ساخت‌ها، آموزش ، مدیریت و سایر عوامل موثر بر توسعه را تفکیک کرد و بهبود هر کدام را منفک از دیگر عوامل پیگیری کرد چرا که جدا کردن مسئله فرهنگ و آموزش از زیرساخت‌ها و مقدم شمردن یکی بر دیگری  دقیقا شبیه این است که در مورد تبدیل میوه نارس به میوه رسیده ادعا کنیم که  اول باید اندازه آن را تغییر داد، بعد مزه، بعد سفتی و نرمی و در پایان وقتی تبدیل به میوه ای بزرگ ، رسیده و خوش طعم شد  برای عرضه به بازار باید آن را رنگ‌آمیزی کرد.

درویشی در تبیین این تشبیه ادامه داد: آماده‌سازی زمین، تهیه نهال و مقدمات کاشت آن برای ایجاد یک باغ را می‌توان به  استانی فاقد نهادهای لازم برای توسعه و در حال گذار به مرحلۀ کسب این نهادها دانست و  استانی که توانسته نهال‌ها را بکارد و کلیه مقدمات اولیه را انجام دهد و اکنون در مرحلۀ مراقبت و نگهداری از آنها به امید محصول نشسته باشد و مدام از آنها مراقبت و مواظبت و آفتها را شناسایی و درمان می کند ، رشد کند برخی درختان را به دقت زیر نظر دارد و مسئله آب ، کود و زیادی و کمی سموم ضد آفت را از نظر دور نمیدارد و از نظر کارشناسان و متخصصان در مورد ریزش جوانه های اولیه و گل برگ های درخت و ریزش گل ها قبل از تبدیل به میوه به خوبی و بجا استفاده می کند. می‌توان آن را استانی در حال توسعه نامید.

وی در مورد استانی که باغش به ثمر نشسته و باغبان در سایه درختان آرمیده است و مردمانش از میوه‌های رسیده و خوش طعم باغ بهره می‌جویند  از مرحلۀ در حال توسعه بودن گذشته و به استانی توسعه یافته تبدیل شده است ادامه داد:در نگاهی گذرا شاید مرحله اول ساده‌ترین و سریع‌ترین مرحله باشد اما این قدم اول همیشه سخت‌ترین مرحله است . شاهد بر این مدعا وجود طیف وسیعی از کشورهای جهان سوم است که هنوز در این راه درمانده‌اند و تاکنون پس از طی قرن‌ها حتی نتوانسته‌اند زمین ، نوع محصول و شیوه کاشت را به درستی انتخاب کنند.

عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام این کشورها را کشورهایی دانست که به غلط یا درست یک مرحله را انتخاب کرده‌اند ولی چون انتخاب آنها علمی نبوده در طی نمودن مسیر و بقیه مراحل با مشکل مواجه شده‌اند. به عنوان مثال اگر در انتخاب کاربری زمین به عمد و در راستای تامین منافع صاحبان آن یا به سهو و در اثر عدم آگاهی اشتباهی رخ دهد این اشتباه به طور معناداری بازدهی زمین را تحت تاثیر قرار خواهد داد. اگر زمین و محصول درست انتخاب شوند اما شیوه کاشت محصول علمی نباشد باز هم نتیجه خوبی حاصل نخواهد شد و بدتر از همه این است که شما در پایان این مرحله متوجه شوید در یکی از این موارد انتخاب درستی نداشته‌اید و این همان مسئله آزمون و خطاست که هزینه‌های زیادی را بر جامعه تحمیل می‌‌کند.

درویشی با بیان اینکه طبیعتا در این شرایط باید از نو زمینی دیگر خرید ، نهالی جدید تهیه کرد و متخصصان جدیدی را برای کاشت مجدد انتخاب نمود و این یعنی همان دور باطل توسعه‌نیافتگی، هزینه های خطا در این مرحله به همین جا ختم نمی‌شود. زیرا شما هم‌اکنون به سادگی بار اول نمی‌توانید مسیر را طی کنید و برای آغاز آنچه که دفعه اول به سادگی و بدون هزینه شروع کردید این بار شروع مجدد ممکن است در اثر موانعی که ذی‌نفعان حفظ باغ  بی‌بر قدیم برایتان ایجاد می‌نمایند حتی ناممکن شود و یا در در صورت امکان نیازمند صرف هزینه و وقت بسیار باشد که انرژی و توان هر مدیر دلسوزی را آنچنان مستهلک نماید که از شروعی دیگر باز ماند زیرا با شروع مجدد زمین‌های جدید آباد می‌شوند و ذینفعان جدیدی شکل می‌گیرد که ممکن است منافع آنان در تضاد با پیشینیان (افرادی که زمین قبلی مال انها بود ، نهال از آنان خریداری می شد و آنها  متخصص درختان کاشت شده بودند و بازار های فروش محصول و توزیع ان در اختیارشان بود) باشد.

وی با بیان اینکه با انتخاب کاربری جدید زمین یا انتخاب زمینی جدید و محصول جدید طبعا به متخصصان جدیدی نیاز است مصرف‌کنندگان، فروشندگان و بازارهای جدیدی توسعه می‌‎یابند که سهم گروه قبلی ممکن است از این منافع جدید ناچیز باشد.پس دقت در قدم اول نه تنها به موفقیت توسعه کمک می‌کند بلکه سرعت مراحل اولیه را افزایش می‌دهد و تضادهای اجتماعی را که ممکن است  شروع  مجدد  و یا مراحل بعد را به تاخیر اندازند یا مانع شوند از بین می‌برد.

مدیرگروه اقتصاد دانشگاه ایلام تصریح کرد:بر مبنای آنچه گفته شد استان ایلام در ابتدای مرحله‌گذار به توسعه است زیرا هنوز معلوم نشده است که برای توسعه باید بر کدام بخش تاکید بیشتری شود و اگر همه بخش‌های کلان مهم هستند در هر بخش اولویت‌های اصلی کدام است برای طی نمودن درست این مسیر اگر مسئولان استانی را به سه حوزۀ قانون گذاری(نمایندگان مجلس)، اجرایی( استاندار و مدیران دستگاه‌های اجرایی) و حوزه قضایی(دادگستری و نهادهای امنیتی ) تقسیم کنیم. هر کدام وظایف خاص خویش را دارند و تا هر کدام از این نیروها به درستی نقش  تخصصی خویش را ایفا نکنند نمی‌توان انتظار داشت تغییر محسوسی در وضعیت استان ایجاد شود.

درویشی عدم توجه به وظایف تخصصی و وارد شدن یکی در حوزه دیگری علاوه بر موازی‌کاری و تخصیص نامناسب منابع انسانی را باعث کند شدن فرایند توسعه عنوان و تصریح کرد:علاوه بر تقسیم وظایفی که در سه حوزه متفاوت داریم در درون هر حوزه نیز باید مدیران ارشد ، میانی و کارشناسان وظایف خاص خود را انجام دهند چرا که خلط وظایف در این حوزه باعث تبدیل مدیران ارشد به مدیران کارتابلی و مشغول شدن به درون سازمان خویش و صرف وقت در  امور روزمره شده که گاه  به دلیل دخالت‌های بی‌مورد و بیش از حد تعریف شده  اسباب اخلال در کار مدیران میانی و کارشناسان را پدید می‌‎آورد و  ناهمورای‌های مسیر را افزون می‌کند..

وی در موردنقش نمایندگان مجلس در این مورد گفت:نمایندگان مجلس باید نقش ویژه و فرادستگاهی خود در حوزه قانون‌گذاری را به انجام رسانند نه اینکه با دخالت در پروژه‌های عمرانی و مسائل ریز و درشت اجرایی انرژی نیروهای اجرایی را مستهلک سازند. البته این به مفهوم عدم نظارت توسط آنان نیست بلکه ما نظارت سیستمی را پیشنهاد  می‌کنیم و از دخالت‌های شخصی و موردی آنان را بر حذر می‌داریم زیرا نظارت نوع اول به بهبود سیستم کمک می‌کند اما نظارت نوع دوم منجر به مستهلک شدن انرژی نیرو های اجرایی می‌شود. در این زمینه آفتی که استان را مبتلا ساخته این است که نمایندگان به عوض ایجاد پتانسیل و مزیت‌های توسعه‌ای برای استان نقش خردتر دخالت در کار مدیران استانی ، تلاش‌های فراوان برای تغییر برخی مدیران دستگاه‌های استانی را انتخاب کرده‌اند در صورتی‌که مسئله‌ی اصلی استان در حوزه قانون‌گذاری نادیده گرفته شدن محرومیت استان است. استادیار دانشگاه ایلام تصریح کرد:نمایندگان باید با جدیت بیشتر مسائل بودجه و کمبود منابع استان را به صورت پایدار و قانونی حل کنند نه اینکه با لابی و روابط شخصی چند سالی یک رونق نسبی را با هدف تبلیغاتی ایجاد نمایند که بعد از آنان خبری از آن نباشد.

استادیار دانشگاه ایلام ادامه داد: علاوه بر مسئله بودجه تغییر قوانین با هدف ایجاد مزیت نسبی برای استان در بعد سرمایه‌گذاری باید مورد توجه جدی قرار گیرد و قوانین مالیاتی ، تجاری ، بانکی و اعتباری برای پروژه‌ها و سرمایه‌گذارانی که وارد مناطق محرومی مانند ایلام می‌شوند، به طور جدی پیگیری شود و مورد بازنگری قرار گیرد زیرا در این وضعیت اگر مشوق‌های موجود برای سرمایه‌گذاری در مناطق محروم را با مزیت زیرساخت های موجود در مناطق توسعه یافته کشور مقایسه کنید در می‌یابید که امتیازات موجود نتوانسته‌اند حتی شرایط برابری برای ما ایجاد کند چه رسد به ایجاد مزیت، واقعیت این است که استان هایی نظیر ایلام را نمی توان با فرایند فعلی توسعه داد ، در این مورد نمایندگان محترم باید تلاش نمایند در قالب فراکسیون های مناطق محروم کشور در یک بازه زمانی حداکثر 5 تا 10ساله بودجه‌های ویژه‌ای را برای بهبود زیر ساخت‌های این استان‌ها تامین کنند و باید کاری را انجام دهند که قوانین برنامه‌های پنج‌ساله، قوانین مالیاتی و تجاری یک بازنگری معنی‌دار به نفع مناطق محروم کشور شکل گیرد.

وی تصریح کرد:در این زمینه دو نوع رفتار را می‌توان با هم مقایسه کرد، اول اینکه نماینده هر روز در دفتر وزرا و سازمان مدیریت برای لابی و اخذ اعتبار و یا مصوب کردن پروژهای ملی و کلان استانی حاضر شود و کل انرژی خود را مصروف این مهم دارد و هر ماه با حاضر شدن بر سر عملیات اجرایی پروژه‌های موجود مدیران اجرایی را تنبیه و توبیخ نماید و در دیدار دوباره خود با مسئولین کشوری این دفعه انرژی خود را مصروف تغییر دادن آنها کنند این مسیر نادرست روندی است که تاکنون توسط دلسوزترین و کارآمدترین نمایندگانی که استان داشته طی شده است.

وی با بیان اینکه هر چند که در طول تاریخ استان سهم این نمایندگان ناچیز بوده ، اما تلاش‌های دلسوزانه این اقلیت محدود نیز نتوانسته تغییر معنی‌داری در سطح محرومیت و توسعه نیافتگی استان بوجود آورد تصریح کرد: رفتار دوم که در اینجا آن را رفتار مبتنی بر شرح وظایف یک نماینده می‌نامیم، این است که در حوزه اختیارات و قدرت خویش تلاش نمایند تا پتانسیل پایدار توسعه ای ایجاد کند . مدیرگروه اقتصاد دانشگاه ایلام تصریح کرد:نماینده باید بتواند مجلس را قانع کند تا در حوزه  بودجه‌ریزی و قانون‌گذاری مزیت ویژه‌ای برای استان ایجاد کند و در این زمینه باید به بودجه‌های مقطعی و مزیت‌های محدود به یک یا چند پروژه خاص اکتفا نکند و ساختار مزیتی پایداری را ایجاد کند. برای کسب این موفقیت  اولا نماینده استانی مانند ایلام باید خود را از ساختار تفکرات حزبی و جناحی تعریف شده خارج سازد و نقش یک تکنوکرات را بازی کند.

عضوهیئت عامی دانشگاه ایلام تصریح کرد: نمایندگان باید به فراکسیون‌سازی در سطح مجلس دست بزند و در این زمینه از پتانسیل استان های نفت‌خیز، استان‌های محروم ، استان‌های همسایه، استان‌های همزبان  و منطقه غرب کشور مدد جوید البته برای تحقق این مهم باید از طریق کمک گرفتن از نخبگان استانی به نهادسازی برای توسعه در سطح استان دست زند و بتواند مسائل کلان استان را به مطالبه عمومی مردم و مسئولان ارشد استانی تبدیل کنند..

درویشی تصریح کرد: علاوه بر وظایف تعریف شده‌ی فوق یک نماینده موثر در توسعه باید گره‌های اصلی و کلان توسعه را نیز باز کند و در این مورد می‌توان به تفسیر مجدد اصل 44 اشاره کرد که توسعه سرمایه‌گذاری‌های دولتی را به شدت محدود کرد اما برای مناطق محروم کشور تدبیر ویژه ای اندیشیده نشد. مسئله دیگر نگاه اقتصادی و نه اجتماعی دولت به پروژه‌های زیرساختی است که تغییر این نوع نگاه و تعدیل تفسیر اصل 44 به نفع مناطق محروم کار نمایند گان مجلس است . جالب اینکه بارها در جلسات سازمان برنامه ریزی استان شاهد بوده‌ایم که مدیران اجرایی استان گله‌مند بوده‌اند که دولت به دلیل غیراقتصادی بودن با پروژه‌های کلان استانی مخالفت کرده‌اند.

استادیار دانشگاه ایلام با طرح این سوال که اگر دولت خود حاضر به سرمایه‌گذاری در مناطق محروم نیست چگونه این انتظار را از بخش خصوصی دارد؟ تصریح کرد: می‌توان به  فرصتی که چند سالی است به مدد مرز مهران برای استان ایجاد شده اشاره کرد. مزیت اصلی این مرز آثار سرریز ناشی از جابجایی کالا و مسافر است که در بعد جابجایی مسافر به دلیل واگذاری انحصاری کلیه خدمات جابجایی مسافر به شرکت شمسا  تقریبا استان بی‌نصیب مانده است. شکستن این انحصار و یا  مجاب کردن این شرکت به انجام دادن برخی فعالیت‌های خدماتی خود از طریق بخش حمل و نقل و یا نیرو های استانی  مشکلی است که مسئولین محترم استان نتوانسته‌اند بر آن فائق آیند. در این حوزه اگر نمایند گان استان از آثار سرریز کلان آن که می‌توانست بخش حمل و نقل و خدمات استان را به طور معنی‌داری متحول کند آگاهی می‌یافتند شاید این مسئله با جدیت بیشتری دنبال می‌شد.

وی ادامه داد: اتفاقی که هم‌اکنون در حال رخ دادن است شبیه به این است که یک واحد تولیدی با هزینه استان احداث شود و کلیه هزینه‌های مربوط به زیر ساخت‌های لازم، انرژی، ساختمان و ماشین آلات را استان بپردازد در مقابل مواد اولیه از خارج استان خریداری شود، محصول نهایی در بیرون فروخته شود، نیروی کار از بیرون استخدام شود و درامد حاصله مجددا در بیرون استان سرمایه‌گذاری شود. نتیجه آن شده که تنها محصول واحد تولیدی برای استان این است که استان بخش زیادی از بودجه‌های محدود  عمرانی خود را صرف زیر ساخت‌های لازم برای بهره برداری دیگران کند.

درویشی وظایف و کارکرد‌های نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی در مرحله‌گذار به سوی توسعه را می‌توان در تلاش در راستای بازنگری معنی‌دار به نفع مناطق محروم کشور از جمله استان ایلام  در قوانین بودجه ، قوانین برنامه‌های پنج ساله، قوانین مالیاتی و تجاری در  تلاش در راستای بازکردن گره‌های اصلی و کلان توسعۀ استان،تلاش در راستای  تبدیل مسائل و مشکلات توسعۀ  استان به مطالبه عمومی از طریق  نهادسازی  با کمک رسانه‌های محلی و ملی و استمداد از نخبگان محلی ، منطقه‌ای و ملی خلاصه کرد. 

نظرات ارسال نظر
  • aliدر تاریخ ۸ آبان ۱۳۹۴

    سلام دکتر .بنده هم اقتصاد کشاورزی خوانده ام و در دانشگاههای تهران مشغول فعالیتم..بدلیل اینکه خودم ایلامیم ودر آنجا نمانده ام و مهاجرت نموده ام خیلی احساس خوبی ندارم و هر از گاهی که قصد برگشتن به زادگاهم رامیکنم ، احساس میکنم که جای شغلی یک نفر را میگیرم . به همین دلیل نمیتوانم به ایلام بیایم و این آخر مصیبت یک ایلامی است واقعآ

    پاسخ به این نظر