نخبگان ایلامی به منافع شخصی بیش از همه چیز اهمیت می دهند

دانشیار دانشگاه ایلام گفت : در استان ایلام نخبگان در بعد عملی کمتر نمود پیدا می کنند و در موارد نادری که ظهور و بروزدارند بیشتر تظاهر به روشنفکری می کنند اما در عمل تابع جامعه ایلی – توده ای هستند و همین ساختار را نیز بازتولید می نمایند.

دکتر یار محمد قاسمی در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران( ایسنا) منطقه ایلام، اظهار کرد: یکی از تقسیم بندیهای رایج در جامعه شناسی تفکیک بین نخبگان و توده مردم است، طبق این تقسیم بندی همه جوامع از دو گروه تشکیل شده اند، نخبگان که همواره در اقلیت هستند و توده مردم در برگیرنده بخش وسیعی از جمعیت آن جامعه است.

وی با اشاره به این که توده مردم نیز در درون خود به بخش های گوناگون تقسیم می شود افزود:  به کسانی نخبه اطلاق می شود که در حوزه تخصصی خود بیشترین امتیاز را به دست آورده باشند، و نخبگان هم به دو زیربخش نخبگان حکومتی و نخبگان غیر حکومتی تقسیم می شوند.

دانشیار دانشگاه ایلام  در تعریف نخبگان حکومتی و غیر حکومتی گفت: نخبگان حکومتی به کسانی گفته می شود که در مصدر امور قرار داشته و زمام امور را در دست دارند و نخبگان غیر حکومتی خود به چند دسته از جمله تکنوکراتها، روشنفکران، آکادمیسین ها و نخبگان سیاسی یا سیاستمداران تقسیم می شوند.

دانشیار دانشگاه ایلام گفت: تفاوت این نخبگان در حقیقت به نوع سرویس دهی آنها به جامعه بستگی دارد مثلاً تکنوکراتها صرفاً به سرویس دهی فنی و تخصصی می پردازند و الزامی به ارائه خدمات متعهدانه یا ارزشی ندارند.

وی ادامه داد: اما روشنفکران به نقد گفتمان توده، سنت و گفتمان قدرت اهتمام می ورزند و دانشمند یا آکادمیسین به کار تولید علم بدون ارزش گذاری می پردازد.

عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام ادامه داد: ممکن است وقتی از لفظ توده استفاده می شود این گونه به ذهن متبادر شود که با واقعیتی منسجم و یکدست مواجه ایم اما واقعیت این است که ورای این انسجام ظاهری توده مردم نیز از زیر گروههای مختلف تشکیل شده است.

قاسمی تأکید کرد: توده در انجام کردارهای اجتماعی خود کمتر به پایه ها و بنیادها توجه کرده و غالباً بر اساس "عقل سلیم" رفتار می کند یعنی  آنچه دیگران می پسندند و انجام می دهند آنها نیز انجام می دهند.

وی تبیین کرد: به همین دلیل در جامعه شاهد عقلانیتهای متفاوتی هستیم و هر گروه به یک میدان اجتماعی و اقتصادی متفاوتی مرتبط است و بنا براین سرمایه اجتماعی و فرهنگی خاصی دارد لذا دغدغه توده و نخبه از هم قابل تفکیک است.

دانشیار جامعه شناسی دانشگاه ایلام اظهار کرد: توده ها به دنبال رفع حوائج معیشتی خود هستند و برای اینکه به امور ذهنی و اساسی بپردازند نه علاقه دارند و نه ضرورتی از این بابت احساس می کنند.

دکتر قاسمی در ادامه گفت: اما یک فرد نخبه ناگزیر به ماوراء آنچه توده می پندارد می رود و لایه های عمیق تر مسائل را شکافته و مورد بررسی قرار می دهد.

این مدرس جامعه شناسی در خصوص رابطه تأثیر و تأثر نخبه و توده بر یکدیگر بیان کرد: توده موضوع تفکر نخبه در علوم انسانی است، در حقیقت موضوع اصلی تحقیقات نخبگان فکری چیستی و چرائی کنش های توده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام اظهار داشت: بحث رابطه توده و نخبه در همه جوامع از مسائل مورد بحث است ولی این امر در جوامع جهان سوم شدیدتر است چون که در این جوامع در حالی که روشنفکر در برج عاج تفکر انتزاعی است، توده ها دل مشغول مسائل روزمره و جاری هستند لذا راه گفتگو میان این دو قطع است.

قاسمی تصریح کرد: به دلیل اینکه نخبه به این نتیجه می رسد که نمی تواند تأثیر گذار باشد در نتیجه به انفعال و یأس و پوچی می رسد و وقتی که این نخبه می خواهد  به کنش سیاسی دست بزند بستگی دارد در چه زمینه اجتماعی و فرهنگی قرار دارد.

وی با اشاره به اینکه در جوامع صنعتی ممکن است  نخبگان فکری تأثیر اندکی بر جامعه داشته باشند حداقل استقلال رأی خود را حفظ می کنند و دنباله رو توده نمی شوند افزود: اما در جوامع در حال عبور از شرایط جهان سوم وضعیت متفاوت است در این گونه جوامع به جای اینکه نخبه بتواند بر توده تأثیر داشته باشد تحت تأثیر عقل سلیم توده قرار می گیرد.

این جامعه شناس تأکید کرد: نخبگان فکری در ایلام به جای اینکه چارچوب فکری مستقل ارائه دهند  تحت تأثیر ساختار توده ای – ایلی قرار می گیرند.

دکتر قاسمی در خصوص دلیل استحاله نخبگان در جامعه ایلی اظهار کرد: یکی از عوامل اصلی استحاله نخبگان در جامعه ایلی – توده ای تصلب ساختار توده ای جامعه است و دوم اینکه نخبگان ما از نظر کمیت اقلیتی کم تعداد هستند که به چشم نمی آیند و در بیشتر مواقع امکان مفاهمه برای آنها با عامه مردم وجود ندارد.

دانشیار جامعه شناسی دانشگاه ایلام تصریح کرد: در استان ایلام نخبگان بیشتر  به جنبه نظری می پردازند و در بعد عملی کمتر نمود پیدا می کنند و در موارد نادری که ظهور و بروزدارند بیشتر تظاهر به روشنفکری می کنند اما در عمل تابع جامعه ایلی – توده ای هستند و همین ساختار را نیز بازتولید می نمایند.

وی عنوان کرد: نکته مهم این است که الان دیگر چیزی به نام ایل نداریم به عبارت دیگر افراد ایل زیست نیستند بلکه ایل تبار هستند تا کنون هر گفتمانی که وارد شده تحت تأثیر آن قرار گرفته و و این ایل تباری به مرور زمان و به سختی در یک گفتمان مدرن استحاله می شود.

قاسمی ضمن اشاره به اینکه نخبگان در نهایت تسلیم ساختار ایلی و توده ای و فرهنگ سیاسی ناشی از آن می شوند و بررسی نحوه تبلیغات و شعارهای انتخاباتی کاندیداها نشان دهنده این وضعیت است اعلام کرد: کمتر کسی است که بتواند در برابر سیطره این ساختار اجتماعی و فرهنگ سیاسی مقاومت کند و در بحث انتخاباتها معمولاً این نتیجه تفکر ایلی و قبیله ای است که بر عامه و نخبگان حکومت می کند زیرا  اکثریت قریب به اتفاق نمایندگانی که تا کنون از ایلام به مجلس راه یافته اند از همین گفتمان ایل تبار بوده اند.

وی با بیان اینکه این فرهنگ سیاسی زمانی تضعیف می شود که حوزه عمومی به رسمیت شناخته شود تصریح کرد: در حوزه عمومی رسانه ها حرف اول را می زند بنابراین باید در سطح کلان حوزه عمومی بسط یابد و مشروعیت پیدا کند.

دانشیار جامعه شناسی دانشگاه ایلام افزود: در سطح خرد نیز ما نیازمند تحول فرهنگی هستیم که این امر نیز خود تابعی است از به رسمیت شناخته شدن حوزه عمومی زیرا نهادهای حوزه عمومی از عوامل جامعه پذیری هستند.

وی ادامه داد:در جهت مدیریت توسعه استان گفتمان تحولات فرهنگی بیشتر از مباحث سخت افزاری اهمیت دارد، مباحث را باید به صورت سیستمی مورد ملاحظه قرار دهیم اگر چه پل سازی راهسازی و ساختمان سازی مهم است اما اینها شرط لازم و نه شرط کافی هستند

عضو هیئت علمی دانشکده علوم انسانی دانشگاه ایلام با بیان اینکه باید در جهت افزایش مشارکت و اعتماد اجتماعی و تغییر سلیقه مردم عمل شود تصریح کرد: زیرا کنش های انسان به صورت سیستمی به هم متصل هستند و نمی شود به لحاظ اقتصادی تغییر ایجاد کرد ولی در حوزه فرهنگ سیاسی اقدامی انجام نشود در این صورت توسعه اقتصادی به بلا تبدیل می شود.

قاسمی ادامه داد: اگر چه افزایش درآمدها خوب است اما چنانچه به موازات آن حوزه عمومی بسط نیابد و رسانه ها کارائی نداشته باشند درآمد عمومی در مسیری هزینه می شود که به بلای خانواده تبدیل می شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام یکی از مهمترین مشکلات و آسیبهای ایلام را فروپاشی نظام هنجاری سنتی دانست و تصریح کرد: هنوز یک نظام هنجاری جدید جایگزین آن نشده است البته این وضعیت در بین نسلهای سالخورده کمتر وجود دارد.

وی با بیان اینکه نسل سالخورد رک و خیلی صادق تر است و هر چه به نسل جوان نزدیک تر می شویم شاهد بی صداقتی هستیم البته این بی صداقتی ذاتی افراد نیست بلکه معلول شرایط اجتماعی بوجود آمده است تصریح کرد:این نسل با عقلانیت با مسائل برخورد می کند  عقلانیتی که نه سنتی است و نه عقلانیت مدرن بلکه بر اساس عقلانیت ابزاری صرف حرکت می کنند البته نه به آن معنی که در جوامع مدرن هست و مورد تأکید وبر و هابرماس است بلکه به معنای اینکه تنها به منافع خود می اندیشند و از همه چیز استفاده ابزاری می کنند.

قاسمی ادامه داد:این عقلانیت بدون پایه های فکری و تنها بر اساس خود محوری و فردگرایی منفی استوار است و همه روابط انسانی را به صورت کالایی مورد توجه قرار می دهد، چنین پدیده ای نیز شایسته بررسی می باشد.

دانشیار جامعه شناسی دانشگاه ایلام با بیان اینکه  بسته به اینکه فرد چه میزان سرمایه اجتماعی و فرهنگی دارد میزان این نوع عقلانیت ابزاری شدت و ضعف پیدا می کند تاکید کرد:زمانی که یک فرد در انتخابات از 6 یا 7 کاندیدا که هیچگونه تجانس فکری و سیاسی هم ندارند حمایت می کند نشان دهنده چیزی جز عقلانیت ابزاری و منفعت جویی نیست. 

نظرات ارسال نظر
  • مخترع استان (از نخبگان )در تاریخ ۲ ارديبهشت ۱۳۹۲

    چرا نظرات ما را درج نمی کنید آیا این ظلم نیست چرا اعتراض ما را مبنی بر عدم بررسی هیئت علمی مورد نظر در مورد کلیه نخبگان و اضهار نظر سطحی را منعکس نکردید

    پاسخ به این نظر
  • یک مدیردر تاریخ ۵ ارديبهشت ۱۳۹۲

    باعث تاسفه که ما به جای حمایت از نخبگان آنان را محکوم به آنچه خودمان هستیم می کنیم

    پاسخ به این نظر

ایلام امروز؛ آرشیو دیجیتال ایلامیان

عمر سایت: 13سال و 11ماه