مردم اين ديار تازه از دود و دم جنگ و بمبارانهاي هوايي رژيم بعث عراق راحت شده بودند كه گرد و غبار، مهمان شوم اين همسايه غربي بر سرشان آوار شد.
مادران ايلامي كه هنوز عزيزانشان از جنگ بازنگشته و يا پيكرشان بازگشته است، اين روزها نگراني ديگري نيز پيدا كرده اند، شايعه انتشار ذرات هسته اي موجود در گرد و غبار كه از كشور همسايه به ايران راه پيدا كرده است.
جولان تانك و ماشينهاي نظامي عراق و آمريكا در خاك منطقه كه خواب و آسايش را از چشمان نگران مردم اين استان ميربود، خاك مستعدترين اراضي مرز دو كشور ايران و عراق را نيز پودر كرد تا اكنون گرد آن به چشم همان مردم برود.
مرزداران ايلامي كه در هشت سال دوران دفاع مقدس با ايستادگي و مقاومت جانانه خود، نفس دشمن را گرفتند اكنون در مصاف با گرد و غبار نفسشان به شماره افتاده است.
مردم ايلام نه از سر كين بلكه از ناچاري و بخاطر جلب نظر فريادرسي دعا مي كنند تا هرچه بيشتر و زودتر اين بلاي آسماني به پايتخت برسد.
مردم شهر ايلام به عنوان شهري كه از امكانات رفاهي و تفريحي بيبهره است، تنهابه هوا و طبيعت آن دلخوش بودند.
يكي از اهالي شهر ايلام به خبرنگار ايرنا گفت: گرد و غبار خودش مصيبت عظيمي است اما بدتر از آن شايعه وجود ذرات اوراونيوم در آن است.
شاپور چمن آرا افزود: بقاياي مواد منفجره و بمبهايي كه در زمان جنگ عزيزانمان را گرفت، اكنون از طريق گرد و غبار قصد جان ما را كرده است.
يكي ديگر از اهالي شهر ايلام گفت: گرد و غبار علاوه بر اثرات سوء زيست محيطي و انساني بر روحيه و روان مردم نيز تاثير بدي گذاشته است.
پيمان اميدي افزود: ممكن است اين احساس در مردم ايلام به وجود آيد كه تنها زمان جنگ، انتخابات و ديگر عرصهها در ياد مسوولان هستند و زمان بوجود آمدن مشكلات به آنها هيچ توجهي نميشود.
وي گفت: اگر در استان برخوردار و بزرگي اين مشكل به وجود ميآمد، مسوولان براي حل آن به تكاپو ميافتادند اما در استان محرومي مانند ايلام نه.
يكي ديگر از اهالي شهر ايلام گفت: پس از چند سال كه ايلام با پديده گرد و غبار مواجه شده هيچ تحرك و تلاشي از سوي مسوولان ديده نميشود.
حديث عزيزي افزود: تنها يك همايش ملي با عنوان پايش و پيش آگاهي پديده گرد و غبار در ايلام اخيرا برگزار شد كه نتايج آن براي مردم مشهود نيست.
يك كارشناس برنامه ريزي شهري به خبرنگار ايرنا گفت: گرد و غبار به عنوان يك مشكل منطقهاي در حال تبديل شدن به يك معضل و مساله جهاني و بين المللي است.
دكتر جواد رحيمي مقدم افزود: بحث آبهاي مرزي كشور عراق به دليل نبود مديريت سياسي قوي و درگيري در جنگ و همچنين آشوبهاي داخلي، با مشكل مواجه شده است.
وي اظهار داشت: روند سدسازي كشورهاي همسايه باعث خشك شدن تالابها و درياچه هاي كشور عراق از جمله هورالعظيم شده است.
وي گفت: تالاب وسيع هورالعظيم اكنون به بياباني خشك تبديل شده كه با وزش باد ملايم و موافق، خروارها تن خاك را روانه ايران به خصوص استانهاي غربي مي كند.
وي افزود: راهكار حل اين مشكل تنها تصميم و عمل جمعي و بلندمدت كشورهاي منطقه و استمداد از سازمانهاي بينالمللي از جمله سازمان ملل است.
رحيمي مقدم گفت: تا نتيجه دادن راهكارهاي بلند مدت كه مهمترين آنها زنده شدن تالابها و درياچههاي كشور عراق و ديگر كانونهاي گرد و غبار است، بايد راهكارهاي كوتاه مدتي توسط مسوولان انديشيده شود.
استاندار ايلام نيز گفت: به دنبال وجود گرد وغبار برروي آسمان استان و بروز و شيوع بيماري ريوي در بين افراد منطقه ، اخيرا با رايزني با مسوولان وزارت بهداشت و درمان كشور بيمارستان ريوي در ايلام ساخته خواهد شد مجتبي اعلايي افزود: با ساخت و راه اندازي اين بيمارستان در آينده ، مشكل بيماران ريوي كه براثر گرد وغبار دچار آن ميشوند، حل خواهد شد.
معاون محيط طبيعي اداره كل حفاظت محيط زيست استان ايلام به خبرنگار ايرنا گفت: گرد و غبار ورودي به استان از سمت كشورهاي همسايه بويژه كشور عراق است.
مازيار سليمان نژاد افزود: مشكلات ايجاد شده در اثر بروز پديده گرد و غبار در استان ايلام در چهار قسمت خسارات فيزيكي، بيولوژيكي، اقتصادي و اجتماعي طبقه بندي ميشود.
وي گفت: كاهش ميدان ديد و جلوگيري از نفوذ نور و كاهش تابش اشعه خورشيد از جمله خسارات فيزيكي اين پديده است.
معاون محيط طبيعي اداره كل حفاظت محيط زيست استان ايلام ادامه داد: تاثير بر روي گياهان و كاهش فتوسنتز، ايجاد حساسيتهاي تنفسي، ايجاد انواع بيماريهاي پوستي، گوارشي و قلبي، تشديد ساير بيماريها و تشديد خسارات ناشي از آفات و بيماريهاي گياهي را از خسارات بيولوژيكي پديده گرد و غبار عنوان كرد.
سليمان نژاد اظهار داشت: بروز تصادفات در اثر كاهش ميدان ديد، لغو پروازها، ايجاد هزينه براي بيماران، كاهش توليد گياهان، افزايش هزينه سرانه خانوار به دليل خريد ملزومات پزشكي و درماني و افزايش مصرف آب براي شستشو از جمله خسارات اقتصادي اين پديده است.
وي گفت: خسارات اجتماعي اين پديده شامل تعطيلي مدارس، افزايش تعداد مراجعات مراكز درماني، تعطيلي بازار و مراكز فروش و اختلال در زندگي روزمره شهروندان است.
وي افزود: كودكان به دليل فعاليت بيشتر، تعداد دم و بازدم بيشتر و حساس بودن ريه بيشتر در معرض خطرات اين پديده قرار دارند.
وي اظهار داشت: ايستگاه سنجش آلودگي هوا مستقر در اداره كل محيط زيست، ميزان ذرات معلق در هوا را اندازهگيري ميكند كه بر اساس آمارهاي استخراج شده اوج آلودگي هوا در اين استان از سال ۱۳۸۶ تا كنون به تيرماه تبديل شده است.
سليمان نژاد گفت: مالچ پاشي كانونهاي توليد گرد و غبار راه حل فوري و كوتاه مدتي است كه مانع از فرسايش ذرات خاك و جابجايي آنها ميشود.
مالچ ماده نفتي شبيه قير است كه با دماي مشخصي به صورت مايع توسط دستگاههايي در سطح بيابان پخش ميشود كه موقتي بوده و بعد از چند سال نياز به تجديد دارد.
معاون اداره كل محيط زيست ايلام اظهار داشت: كاشت گونههاي گياهي بومي و سازگار با منطقه در كانونهاي توليد گرد و غبار راهكار اساسي و بلند مدت رفع اين معضل است.
سليمان نژاد افزود: قراردادي مابين جمهوري اسلامي ايران و كشور عراق منعقد شده كه بر اساس آن بوسيله نيروي انساني و تكنولوژي ايراني، با هزينه كشور عراق مالچ پاشي يكي از كانونهاي عمده توليد گرد و غبار انجام شود كه به دليل عدم تثبيت دولت عراق هنوز اجرايي نشده است.
مديركل پيش بيني سازمان هواشناسي كشور چندي پيش در حاشيه گردهمايي ملي و منطقهاي بررسي مسايل مرتبط با پديده گرد و غبار در ايلام به خبرنگار ايرنا گفت: در گذشته رخداد ۱۰۴ مورد گرد و غبار در سال، در هر ۱۰ هزار سال روي ميداد در حاليكه تنها در سالهاي ۸۵ و ۸۶ بيش از ۱۰۴ و ۱۵۶ مورد گرد و غبار در سال در كشور مشاهده شد.
پرويز رضا زاده افزود:بر اساس مطالعات انجام شده تغيير شرايط منطقه بين النهرين (كشور عراق در محدوده دجله و فرات) علت اصلي تشديد ناگهاني پديده گرد و غبار است.
وي اظهار داشت: تغيير آب رودخانه، كاهش مقدار بارش با رخداد دو خشكسالي متوالي سبب شده است پايداري خاك بستر رودخانه دجله و فرات كاهش يابد.
وي گفت: به همين علت سطح آب درياچهها و باتلاقها محدود شده و به بستر توليد گرد و خاك براي منطقه تبديل شده است.
وي افزود: اين وضعيت سبب افزايش سرعت باد و همچنين تغيير جهت آن و افزايش پديده گرد و غبار از لحاظ فراواني، شدت و گستره اثرگذاري شده است.
وي استفاده از آبهاي موجود در منطقه با نگاه به توسعه پايدار را مهمترين راهكار رفع اين معضل عنوان كرد و افزود: مديريت بهتر منابع آب براي حفظ اكوسيستم، محيط زيست، شرايط پوشش خاك و جنگلها ضروري است.
رييس سازمان هواشناسي كشور و معاون وزير راه و ترابري نيز گفت:در مطالعات انجام شده ۶ كانون عمده توليد گرد و غبار در منطقه شناسايي شده است.
بهرام صناعي در حاشيه گردهمايي ملي و منطقهاي بررسي مسايل مرتبط با پديده گرد و غبار در ايلام در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: يك كانون در شرق سوريه، يك كانون در عربستان و چهار كانون در كشور عراق به عنوان عمده كانونهاي منشا توليد گرد و غبار شناسايي شده است.
وي اظهار داشت: منشا پديده گرد و غبار فرامنطقهاي است و بايد با ديپلماسي قوي الزاماتي ايجاد كنيم كه كشورهاي منشا در جهت مهار و كنترل اين پديده همكاري لازم را داشته باشند.
مديركل هواشناسي استان ايلام نيز گفت: در سه ماهه اول سال جاري ۴۸ روز گرد و غبار در شهرستان ايلام مشاهده شد.
غلامرضا حسني غربا افزود: شهرستانهاي ايوان، دره شهر، دهلران،
شيروانچرداول و مهران نيز به ترتيب ۵۵ ،۳۳ ،۲۰ ،۴۱ و ۳۴ روز با گرد و غبار همراه بودند.
وي اظهار داشت: همچنين سال گذشته در شهرستان ايلام ۱۴۴ روز گرد و غبار مشاهده شد.
وي گفت: شهرستانهاي ايوان، دره شهر، دهلران، شيروانچرداول و مهران نيز به ترتيب ۱۰۰ ،۱۵۶ ،۶۹ ،۱۴۳ و ۱۲۰ روز گرد و غبار داشتند.
وي گفت: امكان پيش بيني وقوع گرد و غبار تنها يك هفته قبل امكان پذير است و هرچه بازه زماني افزايش يابد، دقت آن كاهش خواهد يافت.
در حاليكه اوج آلودگي هوا در استان ايلام تيرماه است بر اساس آمارهاي سازمان هواشناسي، مردم اين استان بيش از نيمي از روزهاي فصل بهار شاهد گرد و غبار بودند.
غبار با شدت هرچه تمام تر بر اين استان ميتازد و نفس كشيدن را براي ساكنان آن سخت كرده است.
