نقش پژوهش در روند توسعه

کاظم رضانیا

واژه پژوهش وتحقیقات واژه ای شناخته شده برای تمامی صاحبان فکر واندیشه است . فرهنگ تحقیقات نیز آینده نگری را ترسیم می نماید. فرهنگ تحقیقات در کشور می تواند بسترهایی راجهت مطالعه همه جانبه وهمسو با قوانین که مشتمل بر باورها وقوانین علم می شوندراپدیدآورد .لذا بررسی  وضع موجودفرهنگ پژوهش درایران ونقاط قوت وضعف وترسیم وضع مطلوب وراه کارهای عملی برای دست یابی وتقویت وواشاعه این فرهنگ و اهمیت ونقش پژوهش درروند توسعه آنهم درتمامی ابعاد (سیاسی ودینی و قانونی واقتصادی) پرداخته و با غلبه بر منش پول گرایی ونگرشی ویژه  به یافته ها و منابع علمی وپژوهش  می تواند نقش  پژوهش  را درتوسعه بیش از پیش نمایان کرد.

توسعه پایدار با ساختارهای علمی وپژوهشی ارتباط مستقیم دارد. تحولات ناشی ازنفوذ علم وفناوری دردنیای امروز برکسی پوشیده نیست واین تحول رامیتوان بعنوان یک نکته مسجل درآینده نگری برپایه تحقیق دانست. جهان آینده عصرتکنولوژی اطلاعات به مفهوم عام خواهدبود.محققان وصاحبان اندیشه بارهابه  بررسی قابلیت های فرهنگ علمی کشورپرداخته وبانگرشی تازه و تاکیدبرپیشینه واستعدادها وپتانسیل های فردی واجتماعی ایرانیان سعی دربررسی نقاط ضعف وقوت موجوددرفرهنگ تحقیقات کشوردرابعاد سیاسی,اقتصادی ساختاری وارائه راه کارهای عملی وعلمی داشته اند .
 دربعددینی, تاکید دین برتحقیق وتفحص وسیردرآفاق وتدبردرپدیده های طبیعی وانسانی که با تقلیدگرایی وپذیرش آنچه هست واتکا بر گزاره های پیشین (Apriori (که باتاکیدات دینی سنخیتی ندارد. دربعدسیاسی وجودخودباوری ملی- قومی وبهره گیری آن در اشاعه و تقویت اندیشه تفکر و تلاش های علمی وپژوهشی که ریشه آنرا می توان  درحرکت های جمعی تاریخ معاصر یافت که با بی اعتمادی افراد به یکدیگرومقابله با فعالیتهایی که نیازمند اجتماع بیش ازدو نفراست در  تضاد می باشد. دربعد قانونی , بازنگری وتطبیق قوانین ومقررات ویژه پژوهش ومرتبط بافرهنگ علمی وپژوهشی  وهمسو نمودن این فعالیتها بافرهنگ علمی جهان که با هنجار شکنی علمی سازگاری نداردومیتوان تمهیداتی را در زمینه سازو کارهای قانونی فعالیت های علمی وپژوهشی واشاعه فرهنگ تحقیق پدید آورد.دربعد اقتصادی اهمیت به فرآیند تحقیق وتولید علمی وفنی باارزش واختصاص اعتبار لازم که موجبات تحقیقات وتشویق رادرپژوهشگران آنهم برپایه پژوهش های کاربردی واجرایی که قابلیت آینده نگری وبهره گیری ازنتایج آن وجودداشته ومتفاوت باپژوهشهایی باشد که برپایه خصیصه مصرف گرایی وروحیه منفعت طلبی وغلبه رابطه به جای ضابطه  درفرآیند تحقیق که آینده ای جزءتحقیقاتی کتابخانه ای رادربرندارد باشد .دراشاره به ابزارهای موجود می توان به وجودقابلیتهای محققان ویافته های آنان وتکنولوژی آموزشی وانتشارات علمی وپژوهشی ونقش آن درصنایع فرهنگی کشور اشاره وبه پیشنهاداتی نظیر وجودویا ایجاد بنگاههاومراکزانتشاراتی خاص پژوهشهای  علمی وسرمایه گذاری درجهت اشاعه فعالیت های علمی که ضعف آن دراستفاده بهینه ازابزارهای فرهنگی یاهمان صنایع فرهنگی نوین همچون رایانه , رادیو, تلویزیون ومطبوعات صنعت چاپ وتکثیرفرهنگ علمی وارتقاء روحیه جستجوگری مشاهده که نیازمند بازنگری به این امراست .
دربعدساختاری وسازمانی ومدیریتی میتوان بوجود تجربیات ارزشمندداخلی وخارجی وبهینه سازی آن درسازمانهاوتشکیلات مرتبط بافعالیتهای علمی وتحقیقاتی کشورووجودپژوهشگران , اندیشه گران وصاحبان فکروتخصص که باتشویق وسرمایه گذاری دربخش خصوصی ویژه این امرمیتوان به بحران تمایز وتفکیک نقش ها و ابهام درجایگاه پژوهشی وپژوهشگرواقعی ازیک سو وتشبیه کارناسودمند آنهم درزمینه تحقیقات , ابهام درارزش گذاری فعالیتهای علمی وبی وزنی پژوهش ها و نامشخص بودن  پاسخ به این پرسش همیشگی که علم بهتراست یاثروت,  که به نبودساختاری پویا وپایداروارگانیک درفرهنگ علمی وآمیزش شئونات اقتصادی ونبودیقین میان مدیریت بخش های مختلف جامعه به اهمیت تحقیق ویافته های علمی درتوسعه کلان وضعف آینده نگری درتحقیقات وابتلابه پژوهش های روزمره گی,پاسخ اده  وبا  نگرشی  نوین به تحقیقات واختصاص وحمایت مالی صحیح جهت اجرای طرحهای  تحقیقاتی اعم از بنیادی یاکاربردی که  اهمیت جایگاه علم وتمیزدادن آنرا ازثروت مشخص می نماید. تاثیرات روحی ومعرفتی ووجوداسوه هاو الگوهای تاریخی ومعاصرعلمی درفرهنگ علمی ووجودباورهای علمی وانعطاف پذیری محققان دربرابرایده های جدیدوروحیه منش علمی وپژوهشی که باضعف روحیه کارجمعی وبهادادن به فرد گرایی ,اتکای برخی ازمدیران سازمانها به مفروضات پسینی ومیل به اتکا به انگاره ها وتجربیات پیشین دربرخوردباپدیده ها وتصمیم سازی وتصمیم گیری هامنافات دارد. لذا بررسی وتبیین مسائل , پدیده ها ونگرش ها وتحقیقات علمی درکلیه زمینه های  فنی مهندسی , صنعت ومعدن , علوم پزشکی , علوم انسانی , محیط زیست وکشاورزی باتکیه بر فناوری اطلاعات ارزش آگاهانه پژوهش را نمایان می سازد.برا ی دستیابی به وضع مطلوب درپژوهش وتحقیقات علمی به موارد ذیل که باتوجه به مطالب فوق میتواندترسیم گر سیمای مطلوب وموردانتظارفرهنگ علمی وپژوهشی بوده و به حل مسائل ومشکلات پیش روی تحقیقات ومدیریت بهینه فرآیندها وفعالیتها و  ایجاد بسترهای لازم جهت مشارکت همگان  درجهت  تحقیق وتوسعه پرداخت .که می توان به موارد ذیل در راستای تحقق اهداف اشاره نمود .تقویت وگسترش علم باوری وتمایز انگاره های علمی ازانگاره های دینی , آزادی عمل وبیان دراجتماعات علمی , شجاعت بخشیدن به محققان دربیان یافته های علمی وامنیت سیاسی واجتماعی برای صاحبان علم که همگی ارزش وتقویت بودجه وتامین اعتبارمالی لازم رادرجهت تشویق به پژوهش را می طلبدنه تخصیص  وتقسیم بندی  برپایه مفروضیات که با  واقعیات تحقیقاتی جهت رفع نیازمندیهاو بررسی اولویت های تحقیقاتی جامعه در تضاد است .شفاف نمودن  نحوه ارزش گذاری به علم فن آوری وتحقیقات  به مثابه  ابزارهای اصلی توسعه کشور واشاعه آن درتصمیم سازی وتصمیم گیری صحیح و انطباق  بیشتر میان شئونات علمی و اقتصادی و اجتماعی محققان که با تقویت و پیش بینی سازوکارهای مناسب درجهت حمایت از مراکز و موسسات پژوهشی  وتحقیقاتی  دولتی و خصوصی که می توانند اشاعه گر مفاهیم علمی درجامعه بوده وبا تبیین نقش آفرینی های علمی زاویه دید جدیدی رادربسترفرهنگ پژوهش کشورپدید آورندکه تصمیم سازان وتصمیم گیران ومدیران جامعه می توانند با  بهره مندی از  نتایج این پژوهشگاهها وموسسات درروند توسعه منطقه ای واستانی و توسعه کلان کشورو  بهبودمستمر امور وتصمیم سازی علمی صحیح بر پایه آینده نگری گامهایی مطمئن را  بردارند. باتوجه به حرکت شتابان ورو به رشد جامعه جهانی وشکاف عمده بین کشورها درمیزان دسترسی به علم وتکنولوژی نوین که بی تردید آینده رامتعلق به  کشورهایی خواهدنمودکه اهداف ملی خودرا برپایه علم وتحقیق تنظیم می نمایند .امیداست که برتری نسبی یا مطلق درعرصه دانش وپژوهشهای علمی برپایه نگرش وتخصیص صحیح امکانات ازسوی تصمیم گیران جامعه صورت پذیرد .

ایلام امروز؛ آرشیو دیجیتال ایلامیان

عمر سایت: 14سال